|
Foto: Rob Jetten Rijksoverheid. Fotograaf: Martijn Beekman Het kabinet onderneemt actie voor burgers en bedrijven die de huidige
economische gevolgen voelen van de onrust in het Midden-Oosten met 627
miljoen euro aan uitgavenmaatregelen. Ook neemt het kabinet voor 340 miljoen
euro gerichte lastenmaatregelen in 2026. Daarnaast schaalt het kabinet op
naar fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie. De acties van het kabinet
lopen langs drie lijnen: koopkracht en veerkracht van bedrijven,
leveringszekerheid en weerbaarheid. Dat staat in de brief die het kabinet
vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Hierin zijn verschillende
scenario’s uitgewerkt, van groen tot zwart. Het kabinet houdt nadrukkelijk
rekening met een verdere verslechtering van de situatie en bereidt zich hier
op voor.
Koopkracht en veerkracht van bedrijven
De verwachting is dat de energieprijzen voorlopig hoger blijven, zelfs als
het conflict in het Midden-Oosten op korte termijn tot een einde komt.
Huishoudens en bedrijven merken hier nu al de gevolgen van. Daarom komt het
kabinet met een aantal gerichte maatregelen. Het kabinet maakt € 195 miljoen
vrij voor het Noodfonds Energie. Hierdoor kunnen significant meer huishoudens
worden bereikt dan in voorgaande jaren. De onbelaste reiskostenvergoeding
wordt met 0,02 euro tot 0,25 euro per kilometer verhoogd. Dit gaat met
terugwerkende kracht gelden voor heel 2026. Omgerekend leidt de hogere
reiskostenvergoeding tot een voordeel van circa 30 cent per liter brandstof.
Hiermee kan voor noodzakelijk woon-werkverkeer een substantieel deel van de
prijsstijging aan de pomp worden weggenomen.
Ondernemers worden ondersteund doordat het tarief van de
motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s een half jaar lang met 50% wordt
verlaagd. Voor vrachtwagens wordt de motorrijtuigenbelasting per 1 juli voor
de rest van het jaar verlaagd naar het nihiltarief. Daarnaast wordt er 25
miljoen euro vrijgemaakt om de visserijsector minder afhankelijk te maken van
fossiele brandstoffen en komt er 25 miljoen euro om het gebruik van
energie en kunstmest in land- en tuinbouw te verminderen. Ook breidt het
kabinet toegang tot garantieregelingen uit om toegang van gezonde bedrijven
tot financiering te vergroten. Om de gevolgen van stijgende energieprijzen in
Caribisch Nederland te verzachten, wordt de bestaande energietoelage uitgebreid.
Leveringszekerheid
Wereldwijd staat de leveringszekerheid van olie en gas onder druk. Op dit
moment zijn er in Nederland geen acute tekorten. Nederland en de EU
beschikken over relatief grote strategische olievoorraden. Samen met de
Europese productie van diesel en kerosine kan er bij deze gelijkblijvende
verstoring, meerdere maanden tot ruim een jaar in de huidige vraag worden
voorzien. Wel hebben Europa en Nederland te maken met toenemende
verstoringen in de aanvoer van kerosine en, in mindere mate, diesel. Met hoge
prijzen tot gevolg. Om goed voorbereid te zijn op ernstiger verstoringen en
daarop gericht te kunnen handelen, schaalt het kabinet op naar fase 1 van het
Landelijk Crisisplan Olie. Dit betekent: actieve monitoring, nauwgezette
communicatie met bedrijven en samenleving en maatregelen voorbereiden voor
deze en volgende fasen. In International Energy Agency-verband is afgesproken
een deel van de strategische reserves op de markt te brengen om tekorten op
te vangen en verdere prijsstijgingen te voorkomen. Het kabinet bereidt nu de
vrijgave van de eerste tranches voor, gepland voor later deze maand en
vervolgens in mei en begin juni.
Weerbaarheid
De situatie laat de noodzaak zien dat we minder afhankelijk moeten worden van
fossiele energie uit het Midden-Oosten. Het kabinet zet daarom ook in op
maatregelen die de weerbaarheid van Nederland vergroten en het
energieverbruik verminderen. Het kabinet stelt 180 miljoen euro beschikbaar
voor het Nationaal Warmtefonds. Uit dit fonds kunnen woningeigenaren een
lening krijgen om hun woning te verduurzamen. Ook wordt er 80 miljoen extra
geld vrijgemaakt voor Energiefixers en worden de verduurzamingsubsidies voor
VVE’s verhoogd met 25 miljoen euro. Via het Nationaal Programma Leefbaarheid
en Veiligheid komt er 15 miljoen euro beschikbaar voor mensen in de
slechts geïsoleerde huizen. Daarnaast wordt de inruilregeling voor fossiele
brandstofauto’s versneld. Ook komen er versnelde energiebesparingsmaatregelen
voor het midden- en kleinbedrijf en wordt het aftrekpercentage van de
Energie-investeringsaftrek (EIA) per 1 januari 2027 verhoogd van 40% naar
45,5%. Zo kunnen ondernemers investeringen doen in energiebesparende
maatregelen of duurzame energie.
Dekking
De budgettaire marges zijn smal en de onzekerheid over de toekomst is groot.
Om de lastenmaatregelen te betalen past het kabinet een aantal andere
belastingregelingen aan, zo wordt de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek
versoberd door het maximale investeringsbedrag te verlagen en wordt de
startersaftrek per 2027 afgeschaft. Ook wordt de alcoholaccijns vanaf 2027
geïndexeerd. Extra uitgaven worden gedekt binnen de begrotingen.
Scenario’s
Nederland bevindt zich in een fase waarbij huishoudens en bedrijven de
economische gevolgen van de onrust in het Midden-Oosten merken.
Tegelijkertijd houdt het kabinet er nadrukkelijk rekening mee dat de
situatie verder kan verslechteren, met grotere economische impact. Om hierop
voorbereid te zijn heeft het kabinet verschillende scenario’s uitgewerkt en
eventuele opties om hiermee om te gaan in kaart gebracht. Indien de situatie
verder verslechtert vergen deze maatregelen wel een zorgvuldige weging.
Het kabinet kiest er bewust voor om op dit moment terughoudend te zijn met
ingrijpen. Op die manier houdt het kabinet de ruimte voor aanvullende acties
als zwaardere scenario’s werkelijkheid worden.
|
