Barryl Biekman benoemd tot Officier
in de Orde van Oranje-Nassau:
‘Ik ben omdat wij zijn’
Een eerbetoon
geworteld in Ubuntu
Tijdens een bijzondere ceremonie in Zoetermeer is
dr. Barryl Alexandrina Biekman benoemd tot Officier in de Orde van
Oranje-Nassau. In zijn toespraak zette burgemeester Michel Bezuijen direct de
toon met een krachtige verwijzing naar de Afrikaanse filosofie Ubuntu:
“Ik ben omdat wij zijn.”
Volgens de burgemeester vormt deze gedachte de
kern van het levenswerk van Biekman. Hij citeerde haar eigen woorden uit een
lezing:
“De mens wordt gevormd door anderen. We zouden
niet weten hoe we moesten denken, lopen of spreken, ons gedragen als mens, als
we dat niet van anderen hadden geleerd.”
Een visie die, zo benadrukte hij, verder reikt
dan theorie: het is de motor achter haar decennialange inzet voor
gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid.
Strijd tegen
racisme en voor herstel
In zijn toespraak schetste Bezuijen hoe Biekman
zich onvermoeibaar heeft ingezet tegen racisme, discriminatie en ongelijkheid.
Haar pleidooi om Ubuntu zelfs tot grondwetsbeginsel te maken, noemde hij
“inspirerend en richtinggevend voor de samenleving van morgen.”
Haar werk richt zich in het bijzonder op de
nazaten van tot slaaf gemaakte voorouders. Daarbij staat niet alleen erkenning
centraal, maar ook het zichtbaar maken, helen en herstellen van het collectieve
trauma van het slavernijverleden.
Biekman speelde een sleutelrol bij initiatieven
zoals:
- de
oprichting van het Nationaal Monument Nederlands Slavernijverleden
- haar
bijdrage aan het NiNsee
- haar
betrokkenheid bij internationale trajecten binnen de Verenigde Naties
Ook leverde zij een bijdrage aan de bundel Doorwerkingen
van slavernijverleden van de Staatscommissie tegen Discriminatie en
Racisme.
Van
bewustwording naar verandering
Volgens Bezuijen heeft Biekmans inzet geleid tot
concrete maatschappelijke veranderingen. Hij wees op de groeiende erkenning van
het slavernijverleden, die uiteindelijk resulteerde in excuses van de
Nederlandse regering, burgemeesters, de president van De Nederlandsche Bank en
het Koninklijk Huis.
Met een verwijzing naar oud-premier Mark Rutte
onderstreepte hij het belang van die stap:
“Excuses zijn geen punt, maar een komma.”
Daarmee, zo stelde de burgemeester, begint pas
het echte werk: structurele verandering, rechtvaardigheid en herstel.
“Nooit te laat
om te veranderen”
Aan het einde van zijn toespraak richtte Bezuijen
zich persoonlijk tot Biekman, met een citaat van de Afrikaans-Amerikaanse
historicus John Henrik Clarke:
“Geschiedenis is de klok die een volk vertelt
waar het geweest is, wat het heeft verricht, waar het nu staat en waar het nog
naartoe moet.”
Hij prees Biekman omdat zij Nederland al haar
hele leven “vertelt hoe laat het is”:
“Nooit te laat om te veranderen, nooit te laat om
ons actief in te zetten voor een inclusieve en rechtvaardige samenleving.”
Daarop volgde de officiële bekendmaking:
“Het heeft Zijne Majesteit de Koning behaagd om u
te benoemen tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.”
Reactie van
Biekman: “Een erkenning voor velen”
In haar reactie aan EM Newsroom benadruk dr.
Biekman dat de onderscheiding voor haar meer betekent dan persoonlijke
erkenning.
Volgens haar staat het eerbetoon symbool voor
iedereen die zich inzet voor het rechtzetten van het Nederlandse
slavernijdossier:
“Ik beschouw deze onderscheiding als een
erkenning voor allen die werken aan de vereffening van dit dossier, met
menselijke waardigheid als uitgangspunt.”
Ze onderstreepte dat de Ubuntu-filosofie daarbij
richting geeft:
“Een levenshouding gebaseerd op Ubuntu helpt om
onze missie en strategische keuzes te vertalen naar concrete programma’s en
activiteiten.”
De komma van
de geschiedenis
Biekman sloot aan bij de metafoor van de komma.
Volgens haar ligt de grootste opgave nog voor ons:
“Het gaat om wat volgt na de komma, het
herstelplan dat in het vooruitzicht is gesteld.”
Ze noemde de onderscheiding een teken van
vertrouwen en aanmoediging:
“Het is een erkenning van een rechtvaardige
strijd, en een groen licht om door te gaan. Samen is meer dan de som der
delen.”
Een gedeelde
toekomst
De ceremonie in Zoetermeer maakte duidelijk dat
het werk van Barryl Biekman niet alleen gaat over het verleden, maar vooral
over de toekomst. Een toekomst waarin Ubuntu, ik ben omdat wij zijn,
niet slechts een filosofie is, maar een leidraad voor de samenleving.
En zoals de burgemeester het samenvatte: het is
aan ons allemaal om die gedachte ook daadwerkelijk te leven.
.JPG)
