Van
Excuses naar Wet: LPS lanceert visie op wettelijke verankering
slavernijverleden
Foto: Barryl Biekman
Conceptdocument roept nazaten, maatschappelijke
organisaties en politiek op tot gezamenlijke actie voor herstel en
transformatieve rechtvaardigheid
Het Landelijk Platform Slavernijverleden (LPS)
heeft een conceptvisiedocument gepubliceerd waarin wordt gepleit voor de
wettelijke verankering van de Nederlandse excuses voor het slavernijverleden.
Volgens het platform zijn de excuses die sinds 2022 door de Nederlandse staat
en diverse instellingen zijn aangeboden een belangrijke stap, maar onvoldoende
zolang zij niet worden omgezet in bindende wetgeving.
Volgens Dr. Barryl A. Biekman is het moment
aangebroken om de Nederlandse excuses voor het slavernijverleden om te zetten
in concrete en wettelijk verankerde herstelmaatregelen.
Biekman is bestuursvoorzitter van het Landelijk
Platform Slavernijverleden (LPS) en zet zich al decennialang nationaal en
internationaal in voor erkenning, herstel en rechtvaardigheid voor nazaten van
tot slaaf gemaakte Afrikanen.
Vanuit haar rol binnen het LPS en als verbonden
lid van de Caricom Reparations Commission pleit zij voor een structurele aanpak
waarbij historische erkenning wordt gekoppeld aan duurzame maatschappelijke
ontwikkeling.
Met het conceptdocument wil Biekman een breed
maatschappelijk en politiek gesprek op gang brengen over een herstelwet die
toekomstige generaties rechtszekerheid en perspectief biedt.
Excuses zijn
geen wet
In het document stelt het LPS dat de excuses van
voormalig minister-president Mark Rutte op 19 december 2022 voornamelijk een
politieke, historische en morele betekenis hebben. Omdat de excuses niet
wettelijk zijn vastgelegd, blijft volgens de organisatie ruimte bestaan voor
een toekomstige initiatiefwet die herstelmaatregelen structureel verankert.
Het platform wijst erop dat ook gemeenten,
provincies, kerken, banken en andere instellingen inmiddels excuses hebben
aangeboden. Deze erkenningen vormen volgens het LPS voldoende basis om te komen
tot wettelijke borging van herstelbeleid.
Oproep aan
nazaten en samenleving
Het document roept nazaten van tot slaaf gemaakte
Afrikanen en andere betrokkenen op actief deel te nemen aan het
maatschappelijke en politieke proces dat moet leiden tot nieuwe wetgeving.
Mogelijkheden variëren van deelname aan belangenorganisaties en netwerken tot
het organiseren van huiskamergesprekken en politieke lobbyactiviteiten.
Volgens het LPS is er inmiddels sprake van een
groeiende bereidheid binnen delen van de Tweede Kamer om gebruik te maken van
het initiatiefrecht, waarbij maatschappelijke organisaties betrokken kunnen
worden bij de ontwikkeling van een wetsvoorstel.
Herstelwet
moet verder gaan dan symboliek
Centraal in de visie staat de ontwikkeling van
een krachtige herstelwet die de blijvende gevolgen van de trans-Atlantische
slavernij erkent en aanpakt. Het LPS pleit onder meer voor:
- Erkenning
van slavernij als misdaad tegen de menselijkheid;
- Juridische
erkenning van nazaten als rechthebbenden binnen herstelbeleid;
- Oprichting
van een permanent Herstel- en Ontwikkelingsfonds;
- Investeringen
in onderwijs, ondernemerschap, cultuur en gezondheidszorg;
- Aanpak
van intergenerationeel trauma en institutionele ongelijkheid;
- Versterking
van cultureel erfgoed en historisch bewustzijn.
Het platform benadrukt dat herstel geen vorm van
liefdadigheid mag zijn, maar een kwestie van rechtvaardigheid, waardigheid en
verantwoordelijkheid.
Ubuntu als
leidend principe
Voor de verdere uitwerking stelt het LPS een
brede overlegstructuur voor, gebaseerd op het Ubuntu-principe: "Ik ben
omdat wij zijn." Vanuit die gedachte wil de organisatie werken aan een
nationale en internationale coalitie van deskundigen, nazaten, maatschappelijke
organisaties en beleidsmakers. Het uiteindelijke doel is een samenleving waarin
historische verantwoordelijkheid duurzaam wordt verankerd in wetgeving, beleid
en instituties.
Consultatie
Het document heeft momenteel de status van
concept. Organisaties, deskundigen en betrokken burgers worden uitgenodigd om
uiterlijk 15 juni feedback aan te leveren. De ontvangen reacties moeten
bijdragen aan de verdere ontwikkeling van een definitief voorstel voor
wettelijke verankering van de excuses en herstelmaatregelen.
U kunt uw bevindingen sturen
via email info@platformslavernijmonument.nl .