MAX Global Briefing

Als de 60 dagen voorbij zijn

Column door Max Ghazi

Iedereen heeft het over de conceptdeal tussen Amerika en Iran. Analisten discussiëren over wie gewonnen heeft, politici spreken over diplomatie en media zoeken naar de grote winnaar van deze onderhandelingen.

Maar ik kijk naar iets anders. Ik kijk naar die zestig dagen. Want wat gebeurt er als die zestig dagen voorbij zijn?

Misschien ben ik te pessimistisch. Misschien zie ik gevaren die er niet zijn. En eerlijk gezegd hoop ik dat ik ongelijk heb. Ik hoop dat deze afspraken leiden tot echte vrede. Ik hoop dat de spanningen afnemen. Ik hoop dat kinderen in het Midden-Oosten kunnen opgroeien zonder de angst voor nieuwe bombardementen en nieuwe oorlogen.

Maar ik zie ook een andere werkelijkheid.

De problemen die hebben geleid tot deze crisis zijn namelijk niet verdwenen. De spanningen tussen Iran en Israël zijn niet verdwenen. De strategische belangen van Amerika zijn niet verdwenen. De machtsstrijd in het Midden-Oosten is niet verdwenen.

Daarom vraag ik mij af of deze zestig dagen een vredesperiode zijn, of slechts een pauze tussen twee confrontaties.

Wat mij opvalt is dat veel commentatoren doen alsof dit alleen gaat over Iran. Dat is te simpel. Het Midden-Oosten is al lang geen speelveld van één land meer. Amerika speelt een rol. Israël speelt een rol. Regionale machten spelen een rol. Zelfs landen die niet direct betrokken zijn bij de oorlog kijken mee omdat hun economische en geopolitieke belangen geraakt worden.

Wanneer zoveel belangen samenkomen op één plek, wordt vrede kwetsbaar.

Ik hoor mensen praten over een mogelijke grotere oorlog. Sommigen spreken zelfs over een derde wereldoorlog. Dat zijn grote woorden en niemand kan de toekomst voorspellen. Maar wat we wel weten, is dat de wereld vandaag gevaarlijker verbonden is dan ooit. Een conflict in het Midden-Oosten blijft niet meer beperkt tot het Midden-Oosten.

Daarom moeten we voorzichtig zijn met het vieren van overwinningen.

Want wie heeft er werkelijk gewonnen? Niet de families die geliefden hebben verloren. Niet de burgers die leven tussen onzekerheid en geweld. Niet de kinderen die opgroeien met oorlog als achtergrond van hun jeugd. De enige echte winnaar zou vrede moeten zijn.

En precies daarom hoop ik dat ik geen gelijk krijg.

Ik hoop dat deze zestig dagen het begin zijn van een oplossing en niet het aftellen naar een nieuwe escalatie. Ik hoop dat leiders kiezen voor diplomatie in plaats van confrontatie. Ik hoop dat het Midden-Oosten eindelijk rust krijgt.

Er is een aspect waar opvallend weinig over wordt gesproken.

Veel mensen bekijken deze crisis alsof het uitsluitend draait om Iran, Israël en Amerika. Maar achter de schermen zijn veel meer spelers betrokken. En juist die spelers bepalen mogelijk hoe dit verhaal verder verloopt.

Neem India.

India probeert al jaren een balans te bewaren tussen verschillende machtsblokken. Het onderhoudt relaties met het Westen, heeft historische banden met Rusland, werkt economisch samen met Iran en heeft tegelijkertijd nauwe contacten met Israël. Maar naarmate de spanningen verder oplopen, wordt het steeds moeilijker om neutraal te blijven. Een groter conflict in het Midden-Oosten raakt direct de Indiase economie, energievoorziening en handelsroutes.

Ook China en Rusland volgen de ontwikkelingen nauwlettend.

Je zou kunnen zeggen dat zij fungeren als de geopolitieke doelmannen van Iran. Niet omdat zij zelf de strijd willen voeren, maar omdat zij voorkomen dat Iran volledig geïsoleerd raakt. Voor zowel Moskou als Beijing staat meer op het spel dan alleen Iran. Het gaat om invloed, macht en het voorkomen van een wereldorde waarin Amerika de enige bepalende speler blijft.

Aan de andere kant staan Amerika en Israël.

Beide landen bevinden zich in een positie waarin gezichtsverlies een belangrijke factor is geworden. Voor Washington ligt er een dilemma. Escaleren brengt risico's met zich mee, maar terugtrekken kan worden uitgelegd als zwakte. Voor Israël geldt iets vergelijkbaars. Veiligheid en afschrikking vormen al decennialang een essentieel onderdeel van het nationale beleid. Ook daar is de ruimte om terug te stappen beperkt.

En dan is er Europa.

Misschien wel de meest opvallende speler van allemaal.

Want terwijl de gevolgen van een groter conflict direct voelbaar zullen zijn op Europees grondgebied, blijven de Europese reacties vaak algemeen en voorzichtig. Verklaringen zijn er genoeg, maar concrete richting ontbreekt regelmatig. Daardoor lijkt Europa steeds vaker toeschouwer van gebeurtenissen die uiteindelijk ook zijn eigen toekomst beïnvloeden.

Misschien is dat wel de kern van deze crisis.

Niet alleen de vraag wat Iran, Israël of Amerika gaan doen.

Maar wat er gebeurt wanneer geen enkele grote speler bereid is om een stap terug te zetten.

Want geschiedenis leert ons dat oorlogen niet altijd ontstaan omdat landen oorlog willen.

Soms ontstaan ze omdat niemand gezichtsverlies wil lijden.

Maar de wereld heeft geen behoefte aan nieuwe oorlogen.

De wereld heeft behoefte aan vrede.