EM Newsroom

 

Koninklijke Onderscheiding voor Marva Helena (Abena) Biekman

Onder de gedecoreerden die dit jaar (op vrijdag 24 april) zijn onderscheiden, bevindt zich Marva Helena (Abena) Biekman (1954), beter bekend onder haar artiestennaam Krofaya Kromanti. Zij komt uit een gezin van acht kinderen, is moeder van twee zonen en oma van vijf kleinkinderen.

Abena is benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau vanwege haar bijzondere verdiensten op het gebied van de Surinaamse taal: het Sranantongo. Als autodidact heeft zij zich op eigen kracht verdiept in de rijkdom, structuur en mogelijkheden van deze taal. Zij heeft van haar passie voor taal haar levenswerk gemaakt door het schrijven van gedichten, het componeren van liedteksten en het actief overdragen van de taal aan nieuwe generaties. Momenteel verzorgt zij tevens Sranantongo-lessen bij de Centrale Bibliotheek Den Haag, waarmee zij een waardevolle bijdrage levert aan taalbehoud, kennisoverdracht en culturele bewustwording.

Van jongs af aan is zij gecharmeerd van het Sranantongo, hoewel zij als kind de taal niet mocht spreken. Zij vertelt:

“In 2013 nam ik deel aan het Sranantongo-dictee van Double7FM, een radio-organisatie, waarbij ik als tweede eindigde. Vanaf dat moment verdiepte ik mij nog meer in het Sranan.”

In 2014 verscheen haar eerste roman: A Historia fu Delayla, geschreven in het Sranan. Sommigen verweten haar dat zij in het Sranantongo schreef en niet in het Nederlands. Daar heeft zij zich niets van aangetrokken. Integendeel: zij zag het als een grote uitdaging om te blijven schrijven in wat zij noemt haar Kumbat’tey-tongo en mensen duidelijk te maken dat taal identiteit is.

Voor het begrip identiteit bedacht zij het woord Amidya, wat betekent: “Hier ben ik.” Voor het woord mijzelf geleerd gebruikt zij het woord Sreme, een door haar gevormde uitdrukking waarin eigenwaarde, aanwezigheid en zelfbewustzijn samenkomen. Volgens haar geldt: zonder identiteit ben je niemand.

Op dat moment deed zij zichzelf de belofte om gedurende vijf jaar elk jaar een boek in het Surinaams te publiceren. In 2020 verscheen haar zesde boek en in 2023 hoopte zij haar zevende boek uit te brengen. Door de coronapandemie is dit echter vertraagd. Het zevende boek ligt inmiddels klaar voor publicatie.

Krofaya is vooral geïnteresseerd in de oorsprong en de diepgang van woorden binnen de taal. Tijdens een lezing stelde zij dat men, wanneer men de verborgen regels en de geschiedenis van het ontstaan van de taal kent, beter in staat is woorden vanuit het Nederlands om te zetten naar het Sranantongo. Volgens haar moeten nieuwe woorden niet vreemd klinken, maar aanvoelen als een natuurlijke toevoeging aan de taal van het land. Daar is volgens haar geen hogere wiskunde voor nodig.

De serie “Fa a waka mi mati” van Radio West was een van de momenten waarop zij de taal op haar eigen wijze kon promoten.

De afgelopen tien jaar is zij consequent geweest in haar vrijwillige inzet voor de herwaardering van het Sranantongo. Dit doet zij door middel van promotie, presentaties, creatieve verbeelding en bewustwordingscampagnes. Daarnaast levert zij bijdragen aan het Sranantongo-lexicon en schrijft zij berijmde, poëtische en lyrische teksten die tevens bedoeld zijn om gezongen te worden. Deze teksten behandelen uiteenlopende thema’s, zoals historische onderwerpen, gezinsleven, familiebanden, ouderschap, moederschap, vaderschap en de positie van de vrouw.

Als taalvernieuwer en schepper van nieuwe woorden zegt zij hierover:

Ik, KROFAYA KROMANTI / ABENA ENUMA, vertelt zij, ben de schepper van deze woorden. Zij kwamen tot mij zoals zaden die vallen, niet om beheerst te worden, maar om te ontkiemen en vrucht te dragen in betekenis. Alle in dit werk opgenomen woorden zijn oorspronkelijke creaties van Krofaya Kromanti.

Zo heeft zij in de afgelopen decennia vele kinderen en jongeren van uiteenlopende leeftijden en achtergronden geïnspireerd tot het leren van het Sranantongo via lied- en gedichtteksten. Al deze activiteiten verricht zij onder de schuilnaam Krofaya Kromanti.

Zij is met name actief in de periode van april tot en met augustus, in het kader van Keti Koti-activiteiten, al dan niet in samenwerking met derden. Tevens vervult zij een adviserende rol bij vragen over de correcte omzetting en schrijfwijze van het Nederlands naar het Sranantongo.

Op grond van haar jarenlange inzet binnen het vrijwilligerswerk zijn wij van mening dat Marva Biekman een Koninklijke Onderscheiding verdient.