Te weinig Surinaamse donors vergroot sterftekans bij Surinaamse
Nederlanders
Voor veel Surinaamse Nederlanders kan afkomst het verschil
betekenen tussen leven en dood. In Nederland blijkt dat patiënten met een
niet-westerse achtergrond, waaronder de Surinaamse gemeenschap, minder kans
hebben op een succesvolle bloedtransfusie, stamcel- of orgaantransplantatie. De
reden: er zijn te weinig donors met dezelfde genetische achtergrond in de
nationale donorbestanden. Dat vergroot de kans op mismatches, extra medicatie
en complicaties met een hogere sterftekans tot gevolg.
Het hebben van dezelfde afkomst tussen een donor en patiënt
is zeer bepalend voor de beste match, en daarmee de overlevingskansen van
een patiënt. In Nederland is er echter een tekort aan donors met
een niet-westerse achtergrond in het bloed-, stamcel- en
orgaandonoraanbod. Omdat deze donorbestanden onvoldoende divers zijn, hebben
patiënten met een niet-westerse achtergrond minder kans op een succesvolle
behandeling en daardoor vaker complicaties en minder goede
overlevingskansen. Stichting Sanquin Bloedvoorziening, Stichting Matchis en de
Nederlandse Transplantatie Stichting, verantwoordelijk voor de bloed-, stamcel-
en orgaandonorbestanden in Nederland, slaan daarom voor het eerst de
handen ineen voor een aanpak tegen deze kansenongelijkheid. Dat doen ze in
opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Maandag 2
maart is de landelijke campagne ‘Donor van
Ons’ van start gegaan. Het doel van de campagne is het
bewustzijn bij Nederlanders van niet-westerse afkomst te vergroten over het
belang van afkomst bij matching en de gevolgen van hun ondervertegenwoordiging
in donorbestanden.
Mismatches
en extra medicatie: afkomst bepaalt overlevingskans
Praktijkervaringen uit
de zorg en wetenschappelijke studies wijzen al jaren dezelfde kant
op: Nederlanders met een niet-westerse achtergrond zijn sterk
ondervertegenwoordigd als donor. Dat creëert een mismatch tussen vraag en
aanbod, met directe gevolgen voor behandeling en herstel. Bepaalde genetische
varianten (zoals HLA-typen of specifieke bloedgroepantigenen) komen bij sommige
groepen vaker voor dan bij andere. Het gaat daarbij om variatie in genetische
achtergrond, die samenhangt met migratiegeschiedenis, familie-afkomst en
omgevingsfactoren. Als donors met dezelfde afkomst ontbreken, moet een
patiënt langer wachten of ontvangt een minder ideale transfusie
of transplantatie, met risico op meer complicaties en extra medicatie.
Bovendien groeit
de groep Nederlanders met een migratieachtergrond: circa 40% van de
bevolking heeft in 2060 een migratieachtergrond,
waarvan 60% niet-westers[1].
Als het donoraanbod niet mee
beweegt, wordt het risico op groeiende gezondheidsverschillen
groter. Diversiteit in het donorbestand is daarmee belangrijk voor de
kansengelijkheid van patiënten.
Meer
kennis en bewustwording leidt tot meer donorbereidwilligheid
Stichting
Sanquin Bloedvoorziening, Stichting Matchis en de Nederlandse Transplantatie
Stichting hebben, vanuit hun maatschappelijke taak, een afspiegeling van de
maatschappij nodig in het donoraanbod om zoveel
mogelijk patiënten te kunnen helpen. In opdracht van deze
organisaties is er wetenschappelijk peer reviewed onderzoek[2] gedaan naar
de bereidwilligheid tot donatie tijdens het leven onder Marokkaanse en
Surinaamse Nederlanders, twee van de grootste niet-westerse groepen in
Nederland. Uit dit onderzoek blijkt dat zij bereid zijn te doneren bij
meer kennis en bewustwording over donatie bij leven, de tekorten
en het belang van matchen. Ook gaven zij aan het liefst geïnformeerd te willen
worden via betrouwbare informatiebronnen, herkenbare rolmodellen en
communicatiekanalen binnen gemeenschappen.
Campagne
‘Donor van Ons’
Met de nieuwe campagne ‘Donor van Ons’ werken de organisaties samen om Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond, bewust te maken van de ondervertegenwoordiging van hun groepen in donorbestanden en het belang van dezelfde afkomst bij bloed-, stamcel- en orgaandonatie. Mensen kunnen zich informeren via onder andere de website https://www.donorvanons.nl/ en social media van ‘Donor van Ons’. Daarnaast worden bekende influencers en andere rolmodellen uit niet-westerse gemeenschappen ingezet om hun communities te bereiken.
(Fotocredits: Donor van Ons)
.JPG)
