Twaalf jaar na introductie: PSA
bereikt slechts fractie van diaspora
Twaalf jaar na de invoering van het PSA-document
(Persoon van Surinaamse Afkomst) lijkt de regeling nog altijd slechts een
beperkte groep binnen de Surinaamse diaspora te bereiken. Dat beeld komt naar
voren uit een analyse van cijfers die het ministerie van Buitenlandse Zaken,
Internationale Handel en Samenwerking (BIS) woensdag in een persbericht
bekendmaakte.
Volgens directeur Algemeen Beheer en Consulaire
Zaken, Luziano Truideman, werden in de eerste maand van een tijdelijke
tariefverlaging ruim 3.600 aanvragen ingediend, een aantal dat normaal
gesproken over een heel jaar wordt bereikt. Het ministerie spreekt in het
persbericht van een “ongekende toename”.
Jaarvolume als
maandpiek
Het persbericht geeft tegelijkertijd inzicht in
de structurele omvang van de belangstelling. Als 3.600 aanvragen overeenkomen
met een gemiddeld jaarvolume, betekent dat dat de PSA-regeling in reguliere
jaren enkele duizenden aanvragers trekt.
Afgezet tegen de omvang van de doelgroep is dat
beperkt. Wereldwijd wonen enkele honderdduizenden personen van Surinaamse
afkomst buiten Suriname. Alleen al in Nederland gaat het om meer dan 350.000
mensen met Surinaamse roots. Ook in Belgie, Verenigde Staten, Frans-Guyana
en het Caribisch gebied leeft een substantiële gemeenschap.
Zelfs als het verhoogde maandtempo tijdelijk
wordt doorgezet, blijft het aandeel aanvragers relatief klein in verhouding tot
het totale potentieel.
Tijdelijke
opleving na prijsverlaging
De stijging vond plaats tussen 1 november 2025 en
31 januari 2026, toen het tarief tijdelijk werd gehalveerd van 160 euro naar 80
euro voor volwassenen en van 80 euro naar 40 euro voor kinderen. Inmiddels zijn
de tarieven structureel verlaagd naar 120 euro en 70 euro.
De cijfers suggereren dat prijsmaatregelen direct
effect hebben op het aantal aanvragen. Tegelijkertijd blijkt uit het
persbericht dat zonder actie het aantal aanvragen op jaarbasis rond enkele
duizenden ligt. Over het totale aantal PSA-houders sinds de invoering in 2014
worden geen cijfers verstrekt.
Digitalisering
versnelt, maar vergroot bereik niet automatisch
Het ministerie wijst daarnaast op de volledige
digitalisering van het systeem in juni 2024. Waar aanvragen eerder soms meer
dan een jaar in behandeling waren, kunnen ze nu, mits compleet aangeleverd,
binnen één tot anderhalve week worden afgehandeld.
De verkorting van de doorlooptijd is aanzienlijk.
Toch blijkt uit de genoemde cijfers niet dat de modernisering heeft geleid tot
een structurele doorbraak in het bereik onder de diaspora. De recente stijging
wordt primair gekoppeld aan de tariefverlaging in het kader van 50 jaar
Surinaamse onafhankelijkheid.
Beperkt
gebruik na meer dan een decennium
Het PSA-document werd in 2014 ingevoerd om
personen van Surinaamse afkomst zonder Surinaamse nationaliteit een formele
status te geven, inclusief visumvrij reizen, langdurig verblijf, toegang tot de
arbeidsmarkt en consulaire bijstand. Stemrecht is niet wettelijk geregeld.
Ruim tien jaar na introductie laten de door het
ministerie genoemde cijfers zien dat van een massale toeloop geen sprake is.
Zelfs de “ongekende” maandpiek van 3.600 aanvragen vertegenwoordigt slechts een
fractie van de totale diaspora.
Of de recente stijging een structurele trend
markeert of een tijdelijke opleving rond een jubileumjaar en verlaagde
tarieven, zal moeten blijken uit toekomstige cijfers. Vooralsnog tonen de
beschikbare gegevens vooral aan dat de PSA-regeling, ondanks verbeteringen en
prijsaanpassingen, slechts een beperkte groep binnen de wereldwijde Surinaamse
gemeenschap bereikt. PSA is aan een grondige evaluatie toe.
De aanvraag van het PSA-document kan worden gedaan via:
https://psa.gov.sr
Met het PSA-document wordt de relatie tussen de Republiek
Suriname en Surinamers in het buitenland – waar ter wereld zij zich ook
bevinden – geformaliseerd. Een Surinamer in het buitenland met een andere dan
de Surinaamse nationaliteit komt in aanmerking voor het PSA-document na
activering van de Personen van Surinaamse Afkomst, conform de Wet houdende
vaststelling van de status van Personen van Surinaamse Afkomst (PSA) en de
daaruit voortvloeiende rechten en plichten. De wet is op 21 januari 2014 afgekondigd.
Het PSA-document wordt afgegeven als bewijs dat de PSA-status is geactiveerd.
Personen die in aanmerking komen voor een PSA-document
De volgende hoofdcategorieën van personen die niet in het
bezit zijn van de Surinaamse nationaliteit komen in aanmerking voor een
PSA-status (artikel 2, Wet PSA, S.B. 2014 no. 8):
Personen geboren in Suriname, met uitzondering van hen wier
ouders – die zelf niet van Surinaamse afkomst zijn of waren – zich bij hun
geboorte tijdelijk in Suriname bevonden voor buitenlandse dienst, studie of
andere redenen;
Personen die niet in Suriname zijn geboren, maar van wie ten
minste één ouder van Surinaamse afkomst is;
Personen die niet in Suriname zijn geboren, maar van wie ten
minste één grootouder van Surinaamse afkomst is;
Gezinsleden: de wettige partner (op basis van het Surinaams
Burgerlijk Wetboek), indien deze zelf geen recht heeft op de status;
Minderjarige kinderen van personen van Surinaamse afkomst.
Voordelen van het PSA-document
Een persoon met een geldig PSA-document:
Heeft geen visum nodig en betaalt geen entry fee voor het
betreden van het grondgebied van de Republiek Suriname gedurende vijf jaar na
de datum van afgifte van het document. Andere reisdocumenten, zoals paspoorten,
blijven vereist;
Mag zes maanden aaneengesloten in Suriname verblijven. Dit
verblijf kan met maximaal zes maanden worden verlengd, dus in totaal twaalf
maanden aaneengesloten verblijf;
Kan in geval van nood overal ter wereld een beroep doen op
de Surinaamse buitenlandse vertegenwoordigingen of andere vestigingen van de
staat Suriname om contact te leggen met het land waarvan hij/zij de
nationaliteit bezit, indien de dienstverlening van dat land tijdelijk niet
beschikbaar is;
Mag tijdens zijn/haar verblijf in Suriname werken zonder de
werkvergunning die normaal voor vreemdelingen vereist is;
Kan bij inschrijving in Suriname in aanmerking komen voor
een Surinaamse ID-kaart.
.JPG)
