Cocaïnesmokkel naar
Europa verschuift: West-Afrika steeds belangrijker schakel
De Nederlandse Douane heeft in 2025 in totaal
24.500 kilo cocaïne onderschept. Dat is aanzienlijk minder dan in 2024, toen
38.000 kilo werd aangetroffen. Volgens de Douane is de meeste in Nederland
onderschepte cocaïne afkomstig uit Latijns-Amerika, met name uit ladingen die per
schip vanuit Ecuador en Brazilië worden vervoerd. Steeds vaker maken
smokkelaars daarbij gebruik van een tussenstop in West-Afrika voordat de drugs
hun weg naar Europa vinden.
De afgelopen jaren investeerde de Douane
intensief in samenwerking met landen in Latijns-Amerika, onder meer door het
plaatsen van douane-attachés. Het toenemende belang van West-Afrika in de
internationale drugshandel blijkt uit recordhoeveelheden cocaïne die daar door
lokale autoriteiten in beslag zijn genomen, bestemd voor Europese havens. Om
deze ontwikkeling het hoofd te bieden, breidt de Douane de samenwerking met
West-Afrikaanse landen verder uit en zal daar het komende jaar een
douane-attaché worden geplaatst.
Daling in
zeehavens
In de haven van Rotterdam werd in 2025 in totaal
11.500 kilo cocaïne onderschept, tegen 25.000 kilo een jaar eerder. De Douane
voerde er meer controles uit en werkt daarbij samen met onder andere politie,
Openbaar Ministerie en FIOD. Voor 2026 staat een verkorting van de
aanzegtermijn voor containercontroles op de planning, van 72 naar 24 uur.
Daarnaast wordt onderzocht of containers direct bij lossing gescand kunnen
worden. Een opvallende vangst in Rotterdam betrof 633 kilo cocaïne, verstopt in
kunststof avocado’s tussen een lading tassen.
Ook in de haven van Vlissingen daalde de
hoeveelheid onderschepte cocaïne: van bijna 9.600 kilo in 2024 naar ruim 7.000
kilo in 2025. Het aantal inbeslagnames bleef met twaalf gelijk. De
afzonderlijke zendingen worden volgens de Douane kleiner, wat kan duiden op
risicospreiding door criminelen. Het toezicht in Vlissingen wordt versterkt met
extra speurhonden en douaniers.
Minder
vangsten via de lucht
Op Schiphol nam de hoeveelheid cocaïne die bij
passagiers werd onderschept sterk af. In 2025 ging het om 234 kilo, tegenover
ongeveer 660 kilo in 2024. Het aantal betrokken passagiers daalde van 430 naar
169. Ook in de luchtvracht was sprake van een daling: circa 590 kilo in 2025,
tegen 1.700 kilo het jaar ervoor. Het aantal vangsten halveerde in die
categorie ruim.
Verspreiding
over routes en havens
Volgens de Douane wijst het geheel aan
ontwikkelingen erop dat criminelen steeds meer routes en havens gebruiken om
risico’s te spreiden. Zo werden in de haven van Amsterdam twee zendingen van
samen ruim 4.700 kilo cocaïne onderschept, afkomstig uit West-Afrika en
verborgen in een lading hout. Naar aanleiding hiervan wordt in Amsterdam een
vaste scan geplaatst en wordt onderzocht of een inspectieloods kan worden
ingericht. Ook het cameratoezicht wordt in samenwerking met lokale partners
uitgebreid.
Daarnaast blijft de Douane alert in kleinere
zeehavens. In de noordelijke zeehavens is het toezicht versterkt met drones,
camera’s, radar en satellieten, in samenwerking met de Koninklijke
Marechaussee, politie en Kustwacht.
Nieuwe
smokkelmethoden
De diversiteit aan smokkelmethoden vraagt volgens
de Douane om voortdurende alertheid en intensieve samenwerking, zowel nationaal
als Europees. Binnen het samenwerkingsverband EU Customs Alliance for Borders
worden risicosignalen uitgewisseld en interventies beter afgestemd. Samen met
Europol wordt gewerkt aan effectievere gegevensuitwisseling over drugssmokkel.
Europese douanediensten signaleren onder meer een
toename van zogenoemde drop-offs, waarbij drugs op zee worden overboord gezet
of overgeslagen op kleinere schepen. In Nederland werd in 2025 één dergelijke
drop-off vastgesteld bij Vlissingen. Begin 2026 spoelden op Terschelling
pakketten met ongeveer 750 kilo hennep aan, mogelijk afkomstig van een mislukte
drop-off. Douaniers krijgen specifieke training om dergelijke situaties te
herkennen en veilig af te handelen.
Ook wordt in Europees verband een toename gezien
van het gebruik van onderzeeboten voor het vervoer van cocaïne vanuit
Latijns-Amerika naar Zuid-Europa. In Spanje en Portugal werden in 2025 elf
onderzeeboten in beslag genomen; in Nederland zijn dergelijke vaartuigen nog
niet aangetroffen.
Daarnaast zijn er signalen van smokkel via
privé-luchtvaart en van het zogenoemde inwassen van cocaïne, waarbij de drug in
andere goederen wordt geïmpregneerd. De Douane intensiveert in 2026 de
controles op privé-luchtvaart en investeert in nieuwe detectiemiddelen, onder
meer via het Douanelaboratorium en in samenwerking met het Nederlands
Forensisch Instituut en de politie.
Beeld: © Douane
